Tema speva Gorski vijenac je istorijska: istraga poturica u Crnoj Gori za vreme vladavine Danila Petrovića. Iako se istoričari nisu usaglasili oko toga da li je istrage bilo ili ne Njegoš ovaj događaj smatra istorijskim. U osnovi Luče mikrokozme je biblijska legenda o pobuni Satane protiv Boga. Pored Satane je i Adam odnosno čovek. Adam se nalazi u sredini i on je glavni junak speva jer se o njegovoj krivici izgnanstvu i sudbini govori u delu.