Gorski vijenac ● Luča mikrokozma ● Lažni car Šćepan Mali ● Svobodijada ● Kula Đurišića ● Čardak Aleksića





U ovoj knjizi čitalac će na jednom mestu naći četiri glavna speva pesnika vladike i vladara Crne Gore Petra II Petrovića Njegoša njegov opus magnum: Gorski vijenac Luča mikrokozma Lažni car Šćepan Mali i Svobodijada kao i dva manja Kula Đurišića i Čardak Aleksića koji kao kakvi antipodi ilustruju Njegoševe romantičarske tematske preokupacije.



U prvom svom većem delu filozofsko-religioznom spevu Luča mikrokozma pesnik je biblijsku legendu o stvaranju sveta uzdigao do vasionskih razmera i dao priči o Bogu i Satani ne samo univerzalne filozofske razmere nego ih obojio i svojim revolucionarnim idejama i slobodarskim težnjama. Pošto je u Luči izrazio viđenje da poreklo zla u svetu leži u metafizičkim nadzemaljskim uzrocima u Gorskom vijencu je te uzroke video u zemaljskim istorijskim okvirima u jednoj istrazi poturica s početka 18. veka u Crnoj Gori a njihovo otklanjanje u neprestanoj borbi za slobodu protiv tiranije. Njegošev epski spev u deset pevanja Svobodijada u duhu Ilijade opeva crnogorske pobede nad Turcima i Francuzima a dramski spev Lažni car Šćepan Mali približava čitaocu epizodu o jednoj intrigantnoj ličnosti iz crnogorske istorije.



Ovom Njegoševom glavnom opusu prethodi ogled Ive Andrića Njegoš kao tragični junak kosovske misli jedan od najrelevantnijih i istovremeno književno najupečatljivijih uvida u Njegošev život i delo kao i istorijske i književne prilike u Crnoj Gori i na Balkanu u prvoj polovini 19. veka.



„Među pesnicma Njegoš je gospodar koji suvereno vlada epohom i daje joj ton; među vladarima on je politički vizionar zagledan u budućnost svog naroda.“ Miodrag Popović



„Njegoš je u poeziji postigao ono što je izgledalo nemoguće da spoji staro s novim i poveže ono što je bilo razdvojeno i suprotstavljeno tako da je u njegovom delu naša istorija i naša duhovnost dobila punoću izraza kakvu nije ostavio nijedan pisac ni pre ni posle njega.“ Jovan Deretića