Zbornik Znamenita dokumenta za istoriju srpskog naroda 1538–1918. zamišljen je kao pomoćni udžbenik i sredstvo za izvođenje vežbi iz predmeta Nacionalna istorija novog veka na grupi za istoriju Filozofskog fakulteta u Novom Sadu.



Priređivači su se zalagali da pronađu i objasne u kratkim crtama dokumenta koja su imala značaj i neposredne posledice na opstanak i napredak srpskog naroda u celini koji je u ovom periodu bio nastanjen u velikim carstvima pre svih u Habzburškoj monarhiji i Otomanskoj imperiji. Upravo zbog te činjenice preuzeti su i objašnjeni mirovni ugovori između ta dva carstva a posebno one tačke koje su se odnosile na položaj srpskog naroda.



Međunarodni ugovori i druga pravna akta dopunjeni su programima koji suštinski predstavljaju zasebnu celinu ali su ovde izloženi hronološki kako bi zadržali ujednačen metodoški pristup koji proizilazi iz naslova ove zbirke. U okviru pisanih nacionalnih i političkih programa posebno mesto zauzima Načertanije Ilije Garašanina kao plan o stvaranju snažne nezavisne Srbije na onim prostorima gde je srpski narod istorijski predstavljao etničku većinu. Sa druge strane u hronološkom okviru početka XX veka donosimo dokumenta koja ovaj srpski program pretvaraju u jugoslovenski (Niška i Krfska deklaracija) dok je poslednji dokument u zbirci Akt o proglašenju Kraljevine Srba Hrvata i Slovenaca čime je srpska nezavisna država svoj kontinuitet i prava prenela na zajedničku jugoslovensku državu i time okončala viševekovnu borbu i san o obnovi i stvaranju moderne srpske države u narednih 88 godina.



– iz Uvoda